Mimar ile iç mimar arasındaki fark nedir?

Mimar, yapının kendisini tasarlar: kütlesini, kabuğunu, taşıyıcı kurgusunu ve ruhsata konu olan bütün resmi belgelerini. İç mimar ise o kabuğun içindeki hacimleri kullanıma göre çözer; yani binayı ayağa kaldıran mimar, o binanın içinde nasıl yaşanacağını kurgulayan iç mimardır.

İki meslek arasındaki sınır pratikte sanıldığı kadar keskin değildir. Aynı projede çoğu zaman ikisine birden ihtiyaç duyulur; hangisinin ne zaman devreye gireceğini bilmek, hem bütçeyi hem takvimi doğrudan etkiler. Aşağıda iki disiplinin sorumluluk alanlarını, hangi durumda hangisine başvurmanız gerektiğini ve ikisinin birlikte çalıştığı projelerde neyin değiştiğini anlatıyoruz.

Mimarın sorumluluğu

Mimarın işi arsanın imar verisiyle başlar. Parselin imar durumu, çekme mesafeleri, yapılaşma katsayıları ve kat sınırı okunmadan tek bir çizgi çizilmez; bu veriler yapının ne kadar büyüyebileceğini ve nereye oturabileceğini baştan belirler. Bu hesabın nasıl yapıldığını TAKS, KAKS ve emsal yazımızda ayrıntılı anlattık.

Ardından kütle, plan şeması, cephe ve yapının çevresiyle kurduğu ilişki tasarlanır. Mimar bu aşamada yalnız tasarımcı değil, koordinatördür: statik, mekanik, elektrik ve gerektiğinde yangın, zemin, akustik müelliflerinin projeleri mimari projeyle çakışmayacak biçimde bir araya getirilir. Deprem yönetmeliğine, yangın güvenliği mevzuatına ve imar yönetmeliğine uygunluk mimarın birincil sorumluluğudur.

Son olarak resmi süreç de mimarın alanındadır. Ruhsat başvurusu, kurum onayları, yapı kullanma izni (iskan) aşamasına kadar giden evrak zinciri mimari proje üzerinden yürür. Bu zincirin nasıl işlediğini yapı ruhsatı ve iskan yazımızda adım adım anlattık.

İç mimarın sorumluluğu

İç mimar, mimari kabuğun tanımladığı hacimlerin içinde çalışır. Bir mekânın kaç kişiyi ağırlayacağı, insanların içeride nasıl hareket edeceği, nerede duracağı, hangi saatte hangi bölümün kullanılacağı iç mimarlık problemidir. Bu nedenle iç mimarlık, "dekorasyon" ile karıştırılmamalıdır: dekorasyon var olan bir düzeni giydirir, iç mimarlık o düzeni kurar.

İç mimarın kararları arasında bölücü duvarların yeri, tavan yüksekliği ve asma tavan kurgusu, doğal ve yapay aydınlatmanın dağılımı, malzeme ve doku seçimleri, sabit mobilya ve tezgâh detayları, ıslak hacim yerleşimi, akustik konfor ve elektrik–tesisat uçlarının konumu yer alır. Bunların hepsi uygulama detayı ölçeğinde çizilir; çünkü sahada bir santimetrelik kayma, tezgâhla dolabın örtüşmemesi anlamına gelir.

Ticari mekânlarda iç mimarın bir sorumluluğu daha vardır: mekânın işletme modeline uyması. Bir kahvecide servis hattının uzunluğu, bir mağazada vitrinin okunabilirliği, bir ofiste toplantı ve odaklanma alanlarının ayrışması doğrudan iç mimari kararlardır.

Ne zaman hangisine ihtiyaç duyarsınız

Pratik ayrım şöyle özetlenebilir: yapının kabuğuna, taşıyıcısına ya da ruhsatına dokunuyorsanız mimar gerekir; yalnız kabuğun içini düzenliyorsanız iç mimar yeterlidir.

Durum	Kime başvurulur
Boş arsaya yeni yapı	Mimar (iç mimar tasarım aşamasında devreye girer)
Mevcut binada işlev değişikliği (daire → ofis, dükkân → kafe)	Mimar ve iç mimar birlikte; ruhsat gerekir
Cephe, pencere ebadı, balkon, çatı müdahalesi	Mimar; tadilat ruhsatı gerekir
Taşıyıcıya dokunmayan iç mekân yenilemesi	İç mimar
Mağaza, kafe, ofis kurulumu	İç mimar; ruhsat gerektiren müdahalede mimar

Planladığınız müdahalenin hangi sınıfa girdiğinden emin değilseniz, uygulamaya geçmeden önce basit tadilat ve esaslı tadilat ayrımını okumanızı öneririz; bu ayrım hem ruhsat ihtiyacını hem de sorumlu meslek grubunu belirler.

İkisi birlikte çalışınca ne değişir

Bir projede mimar ve iç mimar aynı anda çalıştığında kazanılan şey estetik bütünlük değil, önce teknik tutarlılıktır. İç mekân kararları mimari proje aşamasında biliniyorsa; tesisat şaftları doğru yere konur, ıslak hacimler üst üste gelir, kolonlar mobilya düzenini bozmayacak şekilde yerleşir, priz ve aydınlatma uçları duvar açılmadan yerine gelir.

Bu kararlar ruhsat alındıktan sonra verildiğinde ise bedeli yıkım, yeniden imalat ve takvim kaybı olur. Sahada en pahalı işler, kâğıt üzerinde bedava olan işlerin ertelenmiş hâlidir. Projenin hangi aşamasında hangi kararın alınması gerektiğini mimari projenin aşamaları yazımızda sırasıyla anlattık.

İkinci kazanç muhatap sayısının azalmasıdır. Mimari proje bir ofisten, iç mimari proje başka bir ofisten alındığında, iki proje arasındaki uyuşmazlığı çözmek çoğu zaman işverenin üzerinde kalır. Tek elden yürüyen projelerde bu koordinasyon yükü tasarım ekibinin sorumluluğundadır.

Gaziantep'te nasıl ilerliyoruz

Gaziantep'te karşımıza çıkan işlerin önemli bir bölümü iki uçtan birine düşer. Bir uçta yalnız iç mimarlık gerektiren işler vardır: kabuk zaten mevcuttur, ruhsata konu bir müdahale yoktur, mesele mekânın kullanımıdır. Asce Cadde üzerindeki Kafe Noud projesi bunun tipik örneğiydi; mevcut bir kahve dükkânının mekân kurgusu, renk ve malzeme seçimi, aydınlatması ve mobilya yerleşimi bütüncül bir iç mimari çalışma olarak ele alındı. Yapının kabuğuna dokunulmadı; yine de mekânın karakterini belirleyen bütün kararlar burada verildi.

Diğer uçta ise mimarlık ve iç mimarlığın aynı anda yürüdüğü konut projeleri var. Erikçe Villa Projesi'nde iç mekân planlamasından dış cepheye kadar tasarımın tamamı tek elden yürütüldü; böylece plan kararıyla cephe kararı birbirinden kopmadı, yatak odalarının yönü, havuz ve peyzaj alanının konumu aynı kurgunun parçası olarak çözüldü.

Gaziantep'te ruhsata konu bir müdahale söz konusu olduğunda süreç Şehitkamil veya Şahinbey Belediyesi'nin imar müdürlüğü üzerinden, ilgili yönetmelikler ve Gaziantep Büyükşehir Belediyesi'nin uygulamaları çerçevesinde yürür. Bu durumda mimar, yalnız tasarımcı değil, başvurunun sorumlusu olarak da projede yer alır.

BAFF Mimarlık bu süreçte ne yapar

İlk görüşmede yaptığımız iş, projenin hangi disiplini gerektirdiğini netleştirmektir. Çoğu zaman bu sorunun cevabı, işverenin baştan tarif ettiğinden farklı çıkar: "sadece iç mekânı yenileyelim" diye başlayan bir iş ruhsat gerektiren bir tadilata dönüşebilir ya da tersine, büyük görünen bir müdahale ruhsatsız çözülebilir.

• Mevcut durumu ve talebi yerinde değerlendirir, ruhsat gerekip gerekmediğini söyleriz.
• Gerekiyorsa imar durumunu inceler, yapılabilirliği rakamsal olarak ortaya koyarız.
• Kapsamı yazılı hâle getirir; hangi işin mimarlık, hangisinin iç mimarlık kapsamında olduğunu teklifte ayrı ayrı gösteririz.
• Her iki hizmeti de tek çatı altında sunduğumuz için koordinasyon yükünü işverene bırakmayız.
• Uygulama aşamasında sahadaki kararların projeye sadık kalmasını takip ederiz.

Gaziantep'te konut ve villa mimarlığı ile iç mimarlık hizmetlerini bir arada sunan az sayıdaki ofisten biriyiz; projenizin hangi aşamasında olursanız olun süreci parçalamadan yürütebiliyoruz. Hizmet bedelinin nasıl hesaplandığını merak ediyorsanız ücretlendirme yazımıza göz atabilirsiniz.